Ưu thế lai là gì? Nguyên nhân, cơ sở di truyền của ưu thế lai

Ưu thế lai là gì? Nguyên nhân, cơ sở di truyền của ưu thế lai là chủ đề hôm nay pgdninhphuoc.edu.vn cùng bạn tìm hiểu. Hãy đọc thật kĩ bài viết sau để hiểu rõ hơn nhé.!

Trong chương trình sinh học lớp 9 chúng ta đã được làm quen với khái niệm thế nào là ưu thế lai. Vậy nguyên nhân cũng như cơ sở lý giải hiện tượng này như thế nào? Mời bạn đọc bài viết dưới đây của muahangdambao.com để có câu trả lời cụ thể và chính xác nhất!

Ưu thế lai là gì?

Phép lai 9 được định nghĩa là hiện tượng thế hệ mà con lai F1 có sức sống cao hơn hẳn so với các cá thể ở thế hệ bố mẹ. Ưu thế lai thường biểu hiện ở khả năng chống chịu tốt, sinh trưởng phát triển nhanh và cho năng suất cao.

Nêu khái niệm ưu thế lai?
Nêu khái niệm ưu thế lai?

Ưu điểm của ưu thế lai thể hiện rõ nhất ở thế hệ F1, vì vậy nếu duy trì được các dòng bố mẹ thuần chủng thì chúng ta sẽ nhanh chóng tạo ra các thế hệ con lai F1 có thể sử dụng làm sản phẩm cũng như không. giống (lai kinh tế).

Nhược điểm của ưu thế lai là việc xác định tổ hợp cho nó rất tốn thời gian và công sức. Vì phải tiến hành nhiều thí nghiệm lai thuận nghịch khác nhau để tìm ra tổ hợp lai mong muốn. Hơn nữa, ưu thế lai cũng rất khó duy trì lâu dài qua các thế hệ.

Ví dụ cụ thể về ưu thế lai

Khi lai 1 dòng thuần mang 1 gen trội với 2 dòng thuần chỉ mang 1 gen trội sẽ tạo ra đời con lai F1 có 3 gen trội. Đối với vật nuôi, để có thể tạo ưu thế lai, người ta vẫn chủ yếu dựa vào phương pháp lai kinh tế để tạo ra con giống thương phẩm có chất lượng.

Còn đối với thực vật, người ta tạo ưu thế lai thông qua tự thụ phấn và tự lai. Thông thường phương pháp này sẽ được áp dụng rộng rãi cho các loại cây trồng như ngô, lúa, v.v.

Con lai giữa ngỗng và vịt
Lai giữa ngỗng và vịt

Lợi thế lai thu được thông qua giả thuyết ưu thế. Cụ thể, khi dị hợp tử về nhiều cặp gen khác nhau sẽ tạo ra con lai có ưu thế vượt trội so với bố mẹ. Các dòng lai sẽ có năng suất và tốc độ sinh trưởng cao hơn nhiều so với dòng bố mẹ. Thông thường các nhà lai tạo sẽ cố gắng duy trì các dòng bố mẹ và sử dụng ưu thế lai để tạo ra con lai thương mại.

Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai được giải thích như thế nào?

Về di truyền học, người ta cho rằng các tính trạng số lượng (hình thái chi, năng suất) do nhiều gen trội quy định, ở mỗi dạng bố mẹ thuần chủng sẽ có nhiều gen lặn. trạng thái đồng hợp tử và biểu hiện một số tính trạng xấu. Khi lai chúng với nhau chỉ biểu hiện các gen trội có lợi ở đời con lai F1.

Ví dụ: Lai một dòng thuần chủng mang cả hai gen trội với một dòng thuần mang một gen trội sẽ thu được đời con lai F1 có tối đa 3 gen trội có lợi.

p: AAbbCC x aaBBcc ———> F1: AaBbCc

Ở các thế hệ sau, tỉ lệ dị hợp giảm dần nên ưu thế lai cũng giảm theo. Để khắc phục hiện tượng này nhằm duy trì ổn định ưu thế lai, người ta sẽ sử dụng các phương pháp nhân giống vô tính (bằng giâm, chiết, ghép, vi nhân giống…).

Xem thêm: Quần xã sinh vật là gì? Phân biệt quần thể với quần xã

Cơ sở di truyền của ưu thế lai là gì?

Mặc dù cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai chưa được làm sáng tỏ bằng thực nghiệm, nhưng giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là thuyết ưu thế lai dựa trên hiện tượng lai giữa hai dòng thuần chủng biểu hiện ưu thế lai so với bố mẹ. Ưu thế lai sẽ chỉ cao nhất ở F1 và giảm nhanh khi tự thụ phấn hoặc giao phối gần do các gen trở lại trạng thái đồng hợp tử.

Ví dụ: Ta tiến hành phép lai giữa dòng thuần mang 2 gen trội với dòng thuần chủng chỉ mang 1 gen trội, thu được F1 có tối đa 3 gen trội.

P: AabbCC x aaBBcc ———-> F1: AaBbCc

Ưu điểm lai ở gà Đông Tảo & Ri .  thịt gà
Ưu điểm lai ở gà Đông Tảo & Ri . thịt gà

Phương pháp tạo giống như thế nào để có ưu thế lai cao?

Để có thể tạo ra con lai có ưu thế lai cao, người ta thường phải tạo ra nhiều dòng thuần chủng khác nhau rồi lai từng cặp dòng thuần với nhau để tìm ra tổ hợp lai cho ưu thế lai. Lai tạo để tìm con lai cần có thời gian và công sức.

Do ưu thế lai thường cao nhất ở thế hệ F1 sau đó giảm dần ở các thế hệ sau nên người ta sẽ không sử dụng con lai để làm giống. Các nhà lai tạo thường tạo ra các giống lai có ưu thế lai cao để sử dụng vào mục đích kinh tế (thương mại).

Xem thêm: Thực vật C3, C4, CAM là gì? Gồm những loại nào?

Giải bài tập liên quan đến ưu thế lai trong Sinh học lớp 9

Bài 1: Lai kinh tế là gì? Ở nước ta lai kinh tế thường được thực hiện dưới hình thức nào? Ví dụ.

Câu trả lời: Lai kinh tế được hiểu là người ta cho lai giữa một cặp vật nuôi bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 đó làm sản phẩm chứ không phải làm giống. Ở nước ta, lai kinh tế được sử dụng phổ biến nhất là dùng con cái đã thuần hóa cho giao phối với con đực cao sản của các giống thuần chủng nhập nội.

Bài 2: Trong quá trình chọn giống cây trồng người ta sử dụng những phương pháp nào để tạo ưu thế lai?

Câu trả lời: Khi chọn giống cây trồng, người ta sử dụng phương pháp lai xa, lai xa để tạo ưu thế lai.

  • Phương pháp lai: Là tạo ra 2 dòng tự thụ phấn rồi cho giao phấn với nhau (phương pháp này phổ biến nhất).
  • Phương pháp lai khác biệt: Là sự tổ hợp lai giữa hai thứ hoặc tổ hợp nhiều thứ của cùng một loài để tạo ưu thế lai với giống mới.

Hi vọng những thông tin về ưu thế lai trong bài đã giúp ích được cho các bạn học sinh trong quá trình tìm hiểu cũng như làm bài tập liên quan đến mảng kiến ​​thức này!


Danh Mục: Là Gì

Leave a Comment